Onderzoek en podcast: Zzp'ers willen verankering in de wet
HeadFirst Group heeft in samenwerking met meerdere partijen onderzocht wat de impact van de handhaving op schijnzelfstandigheid op zzp’ers is. Uit het onderzoek blijkt dat 74 procent van de ondervraagden grote behoefte heeft aan juridische verankering. Over wat die verankering inhoudt en nog meer interessante onderzoeksresultaten gingen Oifik Youssefi en Sem Overduin in gesprek met Frank Alfrink, voorzitter van Vereniging ZZP Nederland.
Reactie Vereniging ZZP Nederland
Het onderzoek van HeadFirst geeft herkenbare uitkomsten. Veelal in lijn met de uitkomsten van onze eigen achterbanraadplegingen. De indeling die HeadFirst heeft gemaakt is op echter gebaseerd op uurtarieven, hetgeen volgens ons onvoldoende recht doet aan de problematiek. Er zijn namelijk behoorlijk wat sectorale verschillen, los van uurtarieven, die veel bepalender zijn. Daarnaast is de klus nog steeds leidend en speelt het uurtarief geen rol (m.u.v. hele lage tarieven), in de afweging van de opdrachtgever of men nog wel of niet durft te werken met zelfstandigen.
Raadpleeg onze Whitepaper voor meer informatie.
De uitkomsten van het HeadFirst onderzoek in het kort:
Zzp’ers met laag tarief en weinig opdrachtgevers het meest geraakt
De strengere handhaving van de wet DBA sinds 2025 raakt vooral zzp’ers met één opdrachtgever en/of een uurtarief onder de €50,-. Vooral in de zorg en ICT merken zij de gevolgen. Ze krijgen minder opdrachten, voelen zich onzeker over hun zelfstandige status en worden minder vaak rechtstreeks ingehuurd. Ook krijgen zij vaker een alternatieve werkvorm aangeboden, zoals uitzenden of payroll.
Onzekerheid over werken als zelfstandige
Veel zzp’ers weten niet zeker of ze nog volgens de regels mogen werken. Een kwart zegt dat het onduidelijk is en één op de vijf overweegt zelfs te stoppen. Vooral in ICT, zorg en horeca is die twijfel groot. Zzp’ers met meerdere opdrachtgevers en hogere tarieven ervaren minder onzekerheid en voelen zich zekerder over hun positie.
Minder opdrachten sinds 1 januari 2025
Zes op de tien zzp’ers denken of weten zeker dat ze minder opdrachten hebben gekregen door de strengere controle van de Belastingdienst. Vooral zzp’ers in ICT, HRM/P&O en zorg merken dit. In de bouw en techniek is dit effect nauwelijks zichtbaar.
Twijfel bij opdrachtgevers
Vier op de tien zzp’ers merken dat opdrachtgevers voorzichtiger zijn geworden met het inhuren van zelfstandigen. Dit speelt vooral in legal, HRM/P&O en finance. In zorg en ICT komt het zelfs regelmatig voor dat opdrachtgevers helemaal stoppen met het inhuren van zzp’ers.
Alternatieve werkvormen in opkomst
Vier op de tien zzp’ers kregen een alternatieve werkvorm aangeboden. In de zorg gaat het vaak om uitzenden, terwijl in ICT en HRM/P&O payroll vaker voorkomt. Opvallend is dat de helft van de zzp’ers die een aanbod kreeg nog geen keuze heeft gemaakt, vooral in de horeca.
Aanpassing in samenwerking
Veertig procent van de zzp’ers werkt inmiddels op een andere manier samen met hun opdrachtgever. Dat gebeurt vooral in legal, ICT, HRM/P&O, finance en zorg. Vaak gaat het om minder aansturing, meer resultaatgericht werken of minder uren per week.
Voorkeur voor BV of coöperatie
Als zelfstandig werken straks niet meer mogelijk is, kiest een kwart van de zzp’ers liever voor samenwerking via een BV of coöperatie. Deze optie is vooral populair in management, techniek, legal, finance en ICT, en bij zzp’ers met hogere uurtarieven. Zzp’ers met lagere tarieven en in de zorg weten vaker nog niet wat hun voorkeur is.
Grote behoefte aan juridische zekerheid
Driekwart van de zzp’ers wil dat hun positie duidelijk wordt vastgelegd in de wet. De helft zegt zelfs een (zeer) grote behoefte te hebben aan zo’n juridische verankering. De grootste wens is een wettelijke rechtspositie voor zelfstandigen, gevolgd door duidelijke criteria en contractvoorwaarden.
