Kabinet stelt boetes bij schijnzelfstandigheid ook in 2026 uit
Zzp’ers en opdrachtgevers krijgen ook in 2026 nog geen verzuimboetes bij schijnzelfstandigheid. Het kabinet heeft besloten de zogenoemde zachte landing ook in 2026 te verlengen. De Belastingdienst blijft wel handhaven, maar zet eerst lichtere middelen in. Zo is te lezen in deze brief, die de staatssecretaris van Financiën deelt, mede namens de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid.
Bij een vermoeden van schijnzelfstandigheid start de Belastingdienst in 2026 in principe met een bedrijfsbezoek. Dat is bedoeld om de situatie te bekijken en uitleg te geven. Na zo’n bezoek kan alleen een waarschuwing volgen. Voor het opleggen van naheffingen loonbelasting is een boekenonderzoek nodig. Dat zwaardere middel blijft beschikbaar.
Druk uit Tweede Kamer
Staatssecretaris Heijnen van Financiën (foto) deed deze toezegging na stevige druk vanuit de Tweede Kamer. Tijdens een debat lag hij onder vuur omdat hij een eerder aangenomen motie om de boetevrije periode te verlengen lange tijd niet uitvoerde. Zijn uitleg dat boetes juist zorgen voor een eerlijk speelveld, wist de Kamer niet te overtuigen.
Voor veel Kamerleden weegt zwaarder dat duidelijke en nieuwe wetgeving nog ontbreekt. Zolang die helderheid er niet is, willen zij ondernemers niet confronteren met verzuimboetes. Daarom drong de Kamer aan op uitstel, waar het kabinet nu in meegaat.
Controle blijft
Dit betekent niet dat de Belastingdienst niets doet. Handhaving blijft bestaan. Ook in 2026 kunnen naheffingen loonbelasting worden opgelegd, met terugwerkende kracht tot 1 januari 2025. Daarnaast houdt de staatssecretaris de mogelijkheid open om vergrijpboetes op te leggen. Dat gebeurt alleen bij bewuste en ernstige overtredingen.
Volgens Heijnen zorgen deze keuzes voor een evenwichtige aanpak. Ondernemers die te goeder trouw zijn krijgen ruimte, terwijl misstanden worden aangepakt. Daarmee wil het kabinet zorgen voor duidelijkheid, uitvoerbaarheid en een eerlijk speelveld.
Standpunt ZZP Nederland
In het eerdere commissiedebat ZZP werd weer duidelijk dat de opheffing van het Handhavingsmoratorium gelijktijdig zou plaatsvinden met duidelijkheid van wetgeving. Deze duidelijkheid is nog steeds niet geleverd. Volgens ZZP Nederland gaat de VBAR deze duidelijkheid ook niet brengen, maar een verder uitgewerkte Zelfstandigenwet wel.
Alle partijen (m.u.v. GroenLinks-PvdA) zijn voor continuering van de zachte landing en schreeuwen om duidelijkheid, uiteindelijk is het kabinet hiervoor gezwicht.
“We moeten niet doormodderen alleen maar om een uitkering uit het coronaherstelfonds te krijgen. De schade die wordt aangericht is vele malen hoger dan deze uitkering.” Zegt Frank Alfrink, voorzitter van Vereniging ZZP Nederland.
Nu de zachte landing in 2026 wordt verlengd heeft de staatssecretaris de opdracht van de Kamer gekregen om in Brussel de ruimte te verkennen die het HVP biedt. Daarnaast moet de Kamer z.s.m. in staat worden gesteld om verder te gaan met de behandeling van de VBAR en de Zelfstandigenwet door de Kamer. De VBAR is nog niet in zijn ultieme vorm naar de Kamer gestuurd. Vele Kamervragen van 2 maanden geleden zijn nog niet beantwoord. En de status van de Zelfstandigenwet is nog geheel onduidelijk.
Wat verandert er in 2026?
De regels voor het inhuren van zzp’ers zijn niet veranderd. Die komen vooral uit rechterlijke uitspraken, niet uit de Wet DBA. De Belastingdienst controleerde ook vóór 2025 al, maar legde door het handhavingsmoratorium geen naheffingen en boetes op aan opdrachtgevers.
Sinds 1 januari 2025 kan de Belastingdienst weer naheffingen loonbelasting en premies opleggen bij schijnzelfstandigheid. Dit geldt alleen voor werk vanaf 2025. In 2025 en 2026 is er een zachte landing. De Belastingdienst start meestal met een bedrijfsbezoek en legt geen verzuimboetes op.
Nieuw in 2026 is dat vergrijpboetes mogelijk zijn bij bewezen opzet of grove schuld.
Eigenschappen van loondienst en ondernemerschap
In onze white paper 'schijnzelfstandigheid voorkomen' leggen we exact uit waar de Belastingdienst (en eventueel de rechter) op let bij het beoordelen van een werkrelatie. In onderstaande tabel zie je op hoofdlijnen waar op wordt gelet, in de white paper leggen we alles uit met voorbeelden.
Kenmerken die horen bij een opdracht als zzp’er | Kenmerken die horen bij loondienst |
| De werkende bepaalt zelf hoe het werk wordt uitgevoerd, niet de opdrachtgever. | De opdrachtgever kan de werktijden bepalen, bepalen hoe het werk wordt verricht of wat de werktijden zijn. |
| Het gaat om een opdracht van kortere duur of een beperkt aantal uren per week. | Het werk wordt gedurende langere tijd verricht (uitleg SZW: Wat een lange tijd is, hangt af van het type opdracht. Maar als iemand meer dan 3 maanden elke week of 20 uur per maand voor dezelfde opdrachtgever werkt, is dat in elk geval een aanwijzing voor loondienst.) |
| De opdrachtnemer voert geen werkzaamheden uit die ook door werknemers worden gedaan binnen de organisatie. | De opdrachtnemer verricht werkzaamheden die ook door werknemers wordt verricht bij die organisatie (uitleg SZW: geen specifieke kennis nodig, want die kennis is ook aanwezig bij werknemers) |
| De opdrachtnemer heeft specifieke kennis en ervaring die niet aanwezig is binnen de organisatie. | De opdrachtnemer verricht taken die structureel onderdeel zijn van de organisatie, zoals bouwen bij een bouwbedrijf, of lesgeven op een school. (uitleg SZW: dat kunnen ook ondersteunende taken zijn). |
| De opdrachtnemer heeft de vrijheid om zich te laten vervangen en kan dat in de praktijk ook doen. | De opdrachtnemer verricht het werk persoonlijk. De opdrachtnemer mag zich alleen met toestemming van de opdrachtgever laten vervangen. |
| De opdrachtnemer wordt op factuurbasis per uur of per opdracht betaald. Wanneer per uur wordt betaald, worden alleen de daadwerkelijk gewerkte uren betaald. Bij ziekte ontvangt de opdrachtnemer niets. | De vergoeding/het salaris voor het werk wordt van tevoren per uur (of per maand) afgesproken en op een vast moment overgemaakt. |
| De vergoeding voor het werk ligt duidelijk hoger dan wat binnen de sector normaal gesproken aan werknemers wordt betaald. | De vergoedingen zijn vergelijkbaar met het salaris dat aan werknemers wordt betaald voor gelijksoortig werk. |
| De opdrachtnemer draagt ondernemersrisico en doet eigen investeringen voor het werk. Bijvoorbeeld omdat hij/zij zelf de materialen of apparaten voor het werk moet kopen. Of omdat de opdrachtnemer kosten moet maken als het werk niet goed wordt uitgevoerd. | De opdrachtnemer loopt weinig commercieel risico bij het uitvoeren van het werk en doet weinig eigen investeringen. Bijvoorbeeld omdat de opdrachtgever de kosten draagt als het werk niet goed wordt uitgevoerd (uitleg SZW: commercieel risico betekent dat een opdrachtnemer misschien kosten moet maken die niet voorzien zijn). |
| Er is een ‘resultaatverplichting’ met de werkende afgesproken. (uitleg SZW: dat betekent dat verwacht wordt dat op een bepaald moment concreet resultaat bereikt wordt, en dat hij/zij daar ook op kan worden aangesproken.) | De werkende heeft een ‘inspanningsverplichting’. (uitleg SZW: dit betekent dat hij/zij niet rechtstreeks wordt afgerekend op een bereikt resultaat. De opdrachtnemer wordt beoordeeld op de inspanning en functioneren tijdens de opdracht). |
| De opdrachtnemer gedraagt zich naar buiten toe als ondernemer. Ook kan een rol spelen of de opdrachtnemer fiscaal als ondernemer kwalificeert. Daarvoor kan de ondernemerscheck worden ingevuld (daarin wordt oa gevraagd of iemand minimaal 3 klanten of opdrachtgevers per jaar heeft en of er aan acquisitie gedaan wordt, red. ZiPconomy) | De opdrachtnemer presenteert zich naar buiten toe niet als ondernemer. Bijvoorbeeld omdat de opdrachtnemer zich weinig of niet aanbiedt voor andere opdrachtgevers. Ook kan een rol spelen of de opdrachtnemer zichzelf fiscaal als ondernemer kwalificeert. Daarvoor kan de ondernemerscheck worden ingevuld. |
| Let op! Het zijn kenmerken. Voor werk dat als zzp’er gedaan kan worden, hoeft niet altijd aan alle kenmerken voldaan te zijn. | Let op! Dit zijn kenmerken die horen bij loondienst. Voor het bestaan van een arbeidsovereenkomst hoeft niet altijd aan alle kenmerken voldaan te zijn. |
Bovenstaande tabel is afkomstig van Zipconomy, die gebruik heeft gemaakt van informatie van www.hetjuistecontract.nl
