Tolken en vertalers onmisbaar in de rechtstaat
In zijn brief d.d. 7 december aan de Tweede Kamer erkent demissionair minister Grapperhaus, dat Rbtv- tolken en -vertalers onmisbaar zijn in de rechtstaat. Daarom vindt hij, dat hun economische positie als zelfstandige professionals in het nieuwe stelsel van tolkdiensten verbetering behoeft. In het nieuwe stelsel wordt de levering van tolk- en vertaaldiensten via aanbesteding in handen gegeven van intermediairs, die voor de uitvoering van deze diensten zelfstandige tolken- en vertalers inhuren.
Stichting ZZP Nederland heeft al geruime tijd betrokkenheid laten zien door de plannen van de minister te toetsen aan de vereiste kenmerken van ondernemerschap in contractvorming. Daarom bekijken wij de inhoud van deze brief vanuit het perspectief van zelfstandige ondernemers.
Volgens de minister is de Europese aanbestedingsplicht voor tolkdiensten de aanleiding voor het nieuwe stelsel. Daarbij komt, stelt Grapperhaus, dat het Rbtv-register in de praktijk niet goed heeft gewerkt, waardoor de kwaliteit en integriteit niet altijd konden worden gewaarborgd.
MARKTVERBREDING MOET POSITIE TOLKEN/VERTALERS VERBETEREN
De minister wil door een bredere aanbesteding een einde maken aan de afhankelijkheid van zowel overheid als individuele tolken/vertalers van enkele intermediairs. Tolken en vertalers kunnen dan volgens de minister vaker kiezen onder welke voorwaarden zij willen werken, waardoor zij dan een betere onderhandelingspositie zouden krijgen.
Stichting ZZP Nederland vindt marktverbreding een stap in de richting van meer onafhankelijkheid voor de zelfstandige tolken en vertalers, maar daarmee is hun onderhandelingspositie als ondernemer nog niet direct verbeterd. De overheid is als enige opdrachtgever eindverantwoordelijk voor de bewaking van de wettelijk vereiste kwaliteit en kwaliteit heeft een prijs. De minister zegt, dat in de aanbestedingscriteria de kwaliteit belangrijker is dan de prijs. Dat vinden wij onvoldoende waarborg voor de onderhandelingspositie van individuele ondernemers tegenover intermediairs.
Uitbreiding van het Register van beëdigde tolken en vertalers wenselijk?
Nu ook tolken en vertalers met een lager (B2) niveau worden toegevoegd aan het Register bestaat de kans, dat organisaties die wettelijk verplicht zijn het hogere (C1) taalniveau te hanteren, toch B2 tolken krijgen. Anderzijds is de verplichting in de aanbesteding voor de andere organisaties om ook deels C1-tolken in te huren een verbetering voor de positie van C1-tolken en vertalers.
Stichting ZZP Nederland vindt dat uitbreiding van het Register op zich positief kan zijn, als de overheid er in slaagt om de vereiste kwaliteit te handhaven en de uitvoerende ondernemers in staat worden gesteld de daarbij passende voorwaarden te bedingen. Ook in dit opzicht is een goede onderhandelingspositie cruciaal. Het is de vraag of dat individueel haalbaar is, of dat de overheid collectieve afspraken over de leveringsvoorwaarden mogelijk moet maken.
Minimumtarief in aanbestedingsvoorwaarden een oplossing?
Volgens de minister moeten intermediairs een redelijke vergoeding ontvangen voor hun bemiddeling en tolken/vertalers eveneens een redelijk tarief voor hun diensten. “De zorgen over tarieven worden door mij gedeeld.” Daarom is een minimumtarief ingesteld. Echter in de aanbesteding is gekozen voor integrale uurtarieven, zodat in feite tarieven van tolken en de marge voor de bemiddelaars als communicerende vaten functioneren.
ZZP Nederland is van mening, dat in deze situatie een minimumtarief in veel gevallen de norm zal worden, omdat bemiddelaars hun marge logischerwijze niet graag zien slinken en individuele tolken/vertalers onvoldoende invloed kunnen uitoefenen op de contractvoorwaarden. Daarom is het noodzakelijk dat zelfstandige tolken/vertalers in staat worden gesteld om collectieve afspraken te maken met bemiddelaars aangaande de leveringsvoorwaarden, waaronder tariefvorming. Uiteraard bepalen ondernemers zelf tegen welke voorwaarden zij hun diensten aanbieden, maar de randvoorwaarden kunnen in deze situatie beter collectief worden afgestemd.
Omdat het minimumtarief eenzijdig is vastgesteld en de resultaten daarvan niet bekend zijn, wil de minister de vinger aan de pols houden. Hij geeft aan dat nadere invulling van de regels op tarieven bespreekbaar is, als de ontwikkelingen daar aanleiding toe geven. Wij zien dat als een kans om te werken aan een betere onderhandelingspositie voor zelfstandigen, ook in andere sectoren, waar zelfstandigen opdrachten uitvoeren voor de overheid.
ZZP Nederland staat voor verbetering positie zelfstandige ondernemers
Wij blijven ons inzetten voor verbetering van de onderhandelingspositie van zelfstandigen, ook in de wereld van tolken en vertalers. Daarom willen wij constructief overleg tussen vertegenwoordigers van overheid, intermediairs en Rbtv-tolken/vertalers bevorderen en daar oplossingsgericht aan meewerken. Wij houden je op de hoogte.
