Verkiezingen 2025; Het spel is op de wagen
Met de benoeming van Wouter Koolmees tot informateur is de verkenning tot het vormen van een nieuw kabinet van start gegaan. Het zal ongetwijfeld de start van een lang en ingewikkeld proces zijn. Hoewel de mogelijkheden om met maximaal 4 partijen een meerderheidskabinet te vormen, zal menig partij beginnen met het opwerpen van bezwaren om een goede onderhandelingspositie te krijgen.
Maar welke partijen zijn bij de eerste onderhandelingen betrokken en welke positie nemen zij in als het de zelfstandigen betreft. We onderscheiden hier 5 partijen voor, te weten D66, VVD, GroenLinks-PvdA, CDA en JA21. De standpunten uit de diverse programma’s luiden als volgt:
- D66: ‘Mensen moeten zelf kunnen kiezen hoe zij werken: in loondienst, zelfstandig of als werkgever. Ondernemerschap uit overtuiging juichen we toe, maar veel zelfstandigen bouwen geen pensioen op of hebben geen verzekering voor arbeidsongeschiktheid. Vast staat: zelfstandigen zijn hier om te blijven. Dus zorgen wij voor duidelijkheid, bescherming én ruimte’.
- VVD: We erkennen het zelfstandig ondernemerschap en geven opdrachtgevers weer zekerheid. Zzp’ers houden hun vrijheid, maar nemen ook verantwoordelijkheid door een voorziening voor pensioen en arbeidsongeschiktheid te treffen, met keuzevrijheid voor iedereen. Binnen de VVD zien we hen als de derde pijler in de arbeidsmarkt. Je hebt de werkgevers, werknemers en de zelfstandigen.
- GroenLinks-PvdA: Het ‘werknemer-tenzij’- principe wordt ingevoerd: iemand is in principe een werknemer en heeft recht op sociale zekerheid, tenzij wordt aangetoond dat iemand werkt als zelfstandig ondernemer. Er moet ruimte zijn voor zzp’ers, maar niet als het om regulier werk gaat. Ook niet in gevallen van het tijdelijk inhuren van een zzp’er voor een reguliere functie.
- CDA: Zelfstandigen leveren een belangrijke bijdrage aan de economie. Opdrachtgevers en opdrachtnemers horen te weten waar ze aan toe zijn. Daarom is het van groot belang om te werken aan verdere verduidelijking óf en wannéér je als zzp’er aan de slag kunt. Zelfstandigen moeten verantwoordelijkheid nemen voor een inkomensvoorziening bij arbeidsongeschiktheid en een toereikend pensioen. Werken als zelfstandigen in ‘(semi)publieke sectoren zoals zorg en onderwijs’ dient daarnaast te worden ontmoedigd, en werknemerschap juist in deze sectoren gestimuleerd.
- JA21: Deze partij heeft de zelfstandige niet uitgebreid opgenomen in hun programma, maar zegt wel: ‘De regelgeving voor zzp’ers moet vereenvoudigd worden. JA21 wil de Wet DBA verbeteren en hiervoor kijken naar het Belgisch model om zzp’ers meer ruimte en duidelijkheid te geven’.
Positie zelfstandigen
Als je het bovenstaande door je oogharen bekijkt dan zou er duidelijkheid moeten kunnen komen in de positie van zelfstandigen. Duidelijk is dat alle partijen de ruimte voor de zelfstandig ondernemer erkennen, maar de ene partij denkt daar ruimer over dan de andere.
Voorwaarde is wel dat de zelfstandig ondernemer de verantwoordelijkheid neemt om alle facetten van het ondernemerschap adequaat te regelen. Dus zorgen voor het afdekken van risico’s, dekking tegen arbeidsongeschiktheid, een inkomen voor later, buffervorming, etc. De ondernemer kiest bewust voor zelfstandigheid en geeft hier een professionele invulling aan.
Stop met het opleggen van een arbeidsrechtelijk keurslijf. Geef zelfstandigen eindelijk duidelijkheid
Wisselgeld
Ik verwacht dat de verkenning niet zo lang zal duren. Er zijn immers niet zoveel combinaties mogelijk en de weerstanden, voorkeuren en standpunten, die de partijen hebben ingenomen zijn ook al duidelijk. Gevolg hiervan is dat informateurs en formateurs op zoek moeten naar de beroemde compromissen. En in die fase moeten we alert zijn. Immers; wie geeft wat weg aan ten koste van welke groep gaat dit. Welke partij wil welk ministerie en wat is hun standpunt over zelfstandigen. De meerderheid van de partijen zijn initiatiefnemer van de Zelfstandigenwet als alternatief voor de VBAR. We mogen aannemen dat deze wet verder wordt uitgewerkt ten gunste van de echte zelfstandig ondernemer. Maar wat als beleid omtrent de zelfstandige niet met een duidelijk standpunt wordt opgenomen in het regeerakkoord en GroenLinks-PvdA levert de minister voor hun voorkeursministerie Sociale Zaken en Werkgelegenheid? Dan zal de VBAR leidend zijn.
Kortom we moeten er als ZZP Nederland, samen met andere ondernemersorganisaties, alles aan doen om ervoor te zorgen dat het regeerakkoord een duidelijke koers voor de vrijheid van verantwoordelijk ondernemerschap bevat en dat de initiatiefnemers van de Zelfstandigenwet hun rug daarvoor recht houden.
Ik herhaal hier graag mijn eerdere oproep: “Stop met het opleggen van een arbeidsrechtelijk keurslijf. Geef zelfstandigen eindelijk duidelijkheid. Definieer ondernemerschap en erken de waarde die ruim 1,6 miljoen zelfstandigen toevoegen aan economie en samenleving.”
