Zzp’ers cultuursector vrezen kaalslag door ‘ravijnjaar’ gemeenten
Zelfstandig ondernemers in de cultuursector maken zich grote zorgen over het zogenoemde ravijnjaar 2026. Vanaf dat jaar kort het Rijk het gemeentefonds met maar liefst 2,4 miljard euro. Gemeenten zullen daardoor flink moeten bezuinigen op hun uitgaven, en juist cultuur gaat dan als eerste op de schop, want cultuur is geen wettelijke taak. Voor veel zzp’ers in de cultuursector kan dit de nekslag betekenen.
Minder steun, grotere onzekerheid
Kunstenaars werken vaker dan gemiddeld als zzp’er. Maar liefst 56 procent van de mensen met een creatief beroep werkt zelfstandig, bijvoorbeeld als ontwerper, auteur of muzikant. Hun financiële situatie is vaak al kwetsbaar: ruim een kwart van hen verdient minder dan 20.000 euro bruto per jaar.
Door de aanstaande bezuinigingen op gemeentelijke budgetten dreigen subsidies te verdwijnen, programmering te worden uitgekleed en samenwerkingen stil te vallen. Cultuurpodia geven nu al aan dat ze moeten snijden in aanbod of zelfs moeten sluiten. Voor veel zzp’ers in de sector betekent dat minder opdrachten, minder inkomsten en meer onzekerheid over hun bestaanszekerheid.
Cultuur verdwijnt uit het hart van de samenleving
De gemeente is voor veel culturele instellingen een belangrijke financier. Als deze steun verdwijnt, voelen niet alleen theaters en musea de pijn. Ook het publiek merkt het: minder voorstellingen, minder educatieprojecten, en minder ruimte voor jong talent. De optelsom van bezuinigingen op cultuur, welzijn, infrastructuur én sociaal beleid leidt tot een verslechtering van de leefomgeving — vooral in dorpen en kleinere steden. Dat raakt iedereen, maar vooral de zelfstandigen die afhankelijk zijn van lokale initiatieven en samenwerkingen.
Creatief en veerkrachtig, maar niet oneindig flexibel
Tijdens de coronacrisis liet de cultuursector zien hoe creatief en veerkrachtig ze is. Nu dreigt echter een stille uitputting. Veel instellingen kampen met stijgende kosten, lage reserves en een gebrek aan structurele financiering. De druk op zelfstandig werkenden neemt verder toe, zeker nu nog een mogelijke btw-verhoging boven de markt hangt.
Bovendien is cultuur geen wettelijke taak voor gemeenten. Daardoor is het vaak de eerste post waarop bezuinigd kan worden. Poppodia, schouwburgen en creatieve broedplaatsen vissen allemaal in dezelfde vijver, terwijl de gemeentelijke steun opdroogt. Vooral startend talent en vernieuwende initiatieven dreigen buiten de boot te vallen.
Oproep Vereniging ZZP Nederland
Laat zelfstandig werkenden in de kunstensector niet in de kou staan.
Als de Rijksoverheid vindt dat zo veel mogelijk mensen in Nederland toegang moeten hebben tot cultuur van hoge kwaliteit, investeer dan in gemeenten zodat zij kunnen blijven investeren in cultuur.
Maak duidelijke afspraken over de rol van cultuur in het publieke domein, net zoals bij bibliotheken. Voorkom dat het ravijnjaar 2026 een kaalslag wordt voor talent, creativiteit en de leefbaarheid van onze samenleving.
De tijd dringt. De Voorjaarsnota biedt nog een kans om het tij te keren. Laten we die kans grijpen — voor de cultuur, voor de gemeenschap en voor de duizenden zelfstandigen die hier elke dag hun ziel en zaligheid in leggen.
