Waarom vaste minimumtarieven niet passen bij zelfstandig ondernemerschap
Steeds vaker merken we dat er (sectorale) tools worden ontwikkeld waarmee een soort minimum uurtarief bepaald kan worden. Enerzijds om zelfstandigen die niet goed zijn in onderhandelen een houvast te geven, anderzijds om alvast een bodem te leggen in de onderhandelingen. In beide gevallen zijn het gevaarlijke instrumenten die de vrijheid van een gelijkwaardige onderhandeling tussen twee ondernemers, opdrachtgever en opdrachtnemer, kunnen beperken.
Het rechtsvermoeden biedt bescherming aan de onderkant
De aankomende Wet VBAR bevat ook voorwaarden voor een Rechtsvermoeden van werknemerschap. Wie minder verdient dan een bepaald uurtarief, krijgt het recht om een dienstbetrekking op te eisen. In zo’n situatie is het aan de opdrachtgever om te bewijzen dat er géén sprake kan zijn van een dienstverband.
Dat is een logische grens: onder een bepaald bedrag mag je ondernemers in bescherming nemen. Boven dat bedrag begint de vrije ruimte voor ondernemerschap en onderhandeling. En juist dát onderscheid is cruciaal. Wat Vereniging ZZP Nederland betreft is dit de juiste wijze om schijnzelfstandigheid aan te pakken, zonder de vrijheid van echte ondernemers onnodig te beperken.
De mogelijkheid die het onderdeel Rechtsvermoeden uit de VBAR biedt, te weten, een opeisbaar dienstverband, is in de cultuursector vaak een wassen neus. De meeste opdrachten zijn beperkt in omvang of incidenteel. Daarnaast zijn er vele beroepen, zoals een beeldend kunstenaar of een cabaretier waar gewoon geen banen voor bestaan.
Ondernemen betekent ook (kunnen) onderhandelen
Tariefvorming is geen vast gegeven, maar een uitkomst van overleg. De ene ondernemer kiest bijvoorbeeld bewust voor een lager tarief om een relatie op te bouwen, een ander rekent juist hoge tarieven vanwege specialisatie. Die verschillen zijn normaal en horen bij ondernemerschap.
Tarieven als richtlijn of benchmark kunnen waardevol zijn, zolang ze niet dwingend worden opgelegd. Wat ‘eerlijk’ is, hangt onder meer af van de sector, ervaring, strategie, schaarste en de duur van de opdracht. Ondernemen is maatwerk – en tariefbepaling dus ook.
Ook al zijn er adviestarieven, in elke sector blijven ‘duikers’, ondernemers die om welke reden dan ook ver onder een adviestarief opereren. Zeker in een sector waarin de concurrentiepositie verslechterd en er niet voldoende werk is voor iedere beroepsbeoefenaar.
Eén tarief voor een hele beroepsgroep werkt niet
Zelfstandig ondernemers zijn geen uniforme groep. Binnen één beroep zijn er grote verschillen in kostenstructuur, ervaring en type opdrachten. Het is dan ook niet wenselijk – en in de praktijk ook niet werkbaar – om een vast tarief af te spreken voor iedereen in een sector of beroep.
Daarnaast hebben opdrachtgevers en opdrachtnemers verschillende perspectieven. Vereniging ZZP Nederland vreest dat de berekende tarieven zullen worden gehanteerd als maximum of minimumtarief al naar gelang je opdrachtgever of opdrachtnemer bent. De adviestarieven waar bijvoorbeeld het programma fairPACCT mee komt, dienen enkel gezien te worden als een benchmark om te kijken hoe jouw tarief zich verhoudt tot het gemiddelde van jouw specifieke markt en niet als een opeisbaar recht.
Bescherming ja, beperking nee
Er zijn zeker problemen op de markt: structureel lage tarieven, ongelijke machtsverhoudingen en schijnzelfstandigheid. Die verdienen aandacht. Maar dat vraagt om gerichte maatregelen, niet het opleggen van vaste algemene tarieven.
Vereniging ZZP Nederland pleit daarom voor een eerlijk speelveld, waarin zelfstandig ondernemers hun eigen keuzes kunnen maken, met bescherming waar nodig, maar met vrijheid en vertrouwen in hun eigen ondernemerschap.
Iedere ondernemer moet ook goed naar het eigen ondernemerschap kijken. Niet alleen ondernemer willen zijn voor de Belastingdienst, maar ook voor jezelf. Ondernemerschap vraagt het juiste persoonlijke leiderschap.
Lees ook:
