Wat je als zzp'er moet weten over de Zelfstandigenwet

Wat wil het kabinet regelen?

De Zelfstandigenwet moet een ‘veilige haven’ bieden. Voldoe je aan de voorgestelde voorwaarden en werk je ook echt volgens die voorwaarden? Dan geeft de wet vooraf zekerheid dat je de opdracht als zelfstandige kunt uitvoeren.

Het voorstel bevat twee toetsen:

• De zelfstandigentoets kijkt naar jou als ondernemer.
• De werkrelatietoets kijkt naar jouw samenwerking met de opdrachtgever.

De sectorale toets en de onafhankelijke toetsingscommissie uit het eerdere voorstel maken geen deel uit van deze versie.

De zelfstandigentoets

Deze toets kijkt naar hoe jij als ondernemer werkt. Het voorstel bevat drie onderdelen.

1. Je hebt meerdere opdrachtgevers of klanten

Volgens de uitleg bij de consultatie moet je in het lopende en het vorige kalenderjaar samen minimaal drie verschillende opdrachtgevers of klanten hebben gehad. Dit is een voorgestelde voorwaarde, geen regel die nu al geldt.

2. Je voldoet aan basisvoorwaarden voor ondernemerschap

Denk aan een KvK-inschrijving, een btw-nummer en een aparte rekening voor zakelijke betalingen. Je bent zelf verantwoordelijk voor je facturen en maakt afspraken over betalingstermijnen.

3. Je treft voorzieningen voor ondernemersrisico’s

Het voorstel vraagt dat je jaarlijks een minimumbedrag besteedt aan voorzieningen voor risico’s. Denk aan arbeidsongeschiktheid, ziekte, pensioen en aansprakelijkheid. Het bedrag en de precieze voorwaarden moeten nog verder worden uitgewerkt.

De werkrelatietoets

Deze toets kijkt naar de vrijheid en verantwoordelijkheid van de zzp'er binnen een opdracht. Het voorstel noemt vier voorwaarden:

1. Jij en je opdrachtgever willen samenwerken buiten een arbeidsovereenkomst.
2. Jij bepaalt hoe je het werk uitvoert. De opdrachtgever mag wel aangeven welk werk of resultaat nodig is.
3. Jij bepaalt je werktijden en werkplek. Er zijn uitzonderingen voor werk dat alleen op een bepaalde plek of een bepaald moment kan.
4. Je werkt voor eigen rekening en risico. Je kunt financieel voordeel behalen, maar loopt ook financiële risico’s.

Alleen afspraken op papier zijn onvoldoende. Zzp'ers moeten in de praktijk ook volgens deze voorwaarden werken.

Ben je werknemer als je niet aan de toetsen voldoet?

Nee. Volgens het voorstel ben je dan niet automatisch werknemer. Je hebt alleen niet de zekerheid van de nieuwe ‘veilige haven’. Je arbeidsrelatie moet dan nog steeds worden beoordeeld volgens de bestaande regels. Daarbij tellen alle feiten en omstandigheden mee. Ook langs die route kan de conclusie zijn dat je als zelfstandige werkt.

De bestaande regels kennen wij feitelijk door het Deliveroo-arrest. Wij hebben een white paper 'Schijnzelfstandigheid voorkomen' geschreven waarin wij uitleg geven over waar op wordt gelet bij het beoordelen van een werkrelatie.

Alles over schijnzelfstandigheid en de white paper

Hoe kijkt ZZP Nederland naar het voorstel?

Wij steunen het doel: meer duidelijkheid voor zelfstandigen en opdrachtgevers. Echte ondernemers moeten hun werk kunnen doen zonder onnodige onzekerheid. Maar het doel alleen is niet genoeg. De voorwaarden moeten ook duidelijk, praktisch en uitvoerbaar zijn. Daarom beoordelen we het voorstel kritisch en raadplegen we onze achterban.

Een belangrijk aandachtspunt onder onze leden is de eis van drie opdrachtgevers. Sommige zelfstandigen werken aan langdurige, specialistische projecten. Andere ondernemers bedienen veel klanten met korte opdrachten. De wet moet recht doen aan die verschillen. We willen ook voorkomen dat opdrachtgevers de voorwaarden van de ‘veilige haven’ als enige toegestane manier van inhuren gaan gebruiken. Wie niet aan deze voorwaarden voldoet, kan volgens het voorstel immers nog steeds zelfstandig werken.

Wij vinden de huidige uitwerking van de werkrelatietoets niet goed. Het is nog teveel gestoeld op het oude voorstel de VBAR. Het is een holistische toets (een beoordeling waarbij alle omstandigheden samen meetellen) die veel onduidelijkheid met zich meebrengt. Als ondernemer moet je zelf kunnen bepalen hoe, waar en wanneer het werk wordt uitgevoerd. Maar de beoordeling daarvan is subjectief.

Het onderdeel 'werken voor eigen rekening en risico' sluit betaling voor elk uur uit. Dat is een onwerkbare situatie voor de meeste zelfstandigen die per uur worden betaald voor hun werk. ZZP Nederland wil dit onderdeel uit de huidige voorgeste Zelfstandigenwet dan ook schrappen.

Wat doet ZZP Nederland?

We brengen onze bezwaren en praktijkvoorbeelden onder de aandacht bij het ministerie en politici. We hebben al kritiek geuit op de plannen en blijven aandringen op verbeteringen. Dat hebben we ook gedaan in onze reactie op de internetconsultatie over de Zelfstandigenwet.

De ervaringen van onze leden, die we kennen vanuit de enquête, helpen daarbij. We raadplegen onze achterban en gebruiken signalen uit de praktijk om duidelijk te maken waar regels knellen. We houden je via onze website en nieuwsbrieven op de hoogte van het voorstel, onze inzet en de voortgang.

Wat gebeurt er na de internetconsultatie?

Nu de consultatie is geweest gaat het ministerie de reacties en de uitkomsten toetsen. Het ministerie kan het voorstel aanpassen. Daarna volgen het advies van de Raad van State en de reactie van het kabinet daarop.

De behandeling in de Tweede en Eerste Kamer is voorzien in 2027. De Tweede Kamer kan wijzigingen voorstellen. De Eerste Kamer kan het voorstel vervolgens aannemen of verwerpen. De beoogde ingangsdatum is 1 januari 2028. Die planning staat nog niet vast.

Wat betekent dit nu voor jou?

Voorlopig gelden de huidige regels rond de Wet DBA en de beoordeling van arbeidsrelaties. Daarbij zijn de gezichtspunten uit het Deliveroo-arrest belangrijk. Het aantal opdrachtgevers kan meewegen, samen met andere omstandigheden. Er geldt nu geen vaste eis van minimaal drie opdrachtgevers.

De minister wil de Zelfstandigenwet op 1 januari 2028 laten ingaan. Of dat lukt, weten we nog niet. De Tweede en Eerste Kamer moeten het voorstel eerst behandelen en goedkeuren. Ook de inhoud kan nog veranderen.

Blijf daarom onze website en nieuwsbrieven volgen. We houden je op de hoogte van de ontwikkelingen en leggen uit wat die voor jou betekenen.

Onze berichtgeving over de Zelfstandigenwet