Belangenbehartiging door Vereniging ZZP Nederland

Wat je als zzp'er moet weten over de Zelfstandigenwet

wetwijzigingen wet regel

De Zelfstandigenwet is een initiatiefwet van VVD, D66, CDA en SGP. Deze partijen willen met de wet eindelijk duidelijkheid geven over wanneer iemand als zelfstandige mag werken. 

De Zelfstandigenwet is bedacht als alternatief voor de Wet DBA, die al jaren voor onzekerheid zorgt bij zowel opdrachtgevers als zelfstandigen. Waar de Wet DBA vooral kijkt of er misschien sprake is van een dienstverband, begint de Zelfstandigenwet juist met de vraag: “is deze persoon zelfstandig ondernemer?” Het doel van de wet is om meer rechtszekerheid te bieden, zodat zzp’ers weten beter waar ze aan toe zijn en opdrachtgevers durven weer zelfstandigen in te huren zonder bang te zijn voor naheffingen of boetes.

Wat staat er in de Zelfstandigenwet?

De wet introduceert een toetsingskader met drie toetsen: de zelfstandigentoets, de werkrelatietoets en een sectorale toets. Alleen als aan alle toepasselijke criteria wordt voldaan, geldt de werkende als zelfstandige voor de opdrachtgever. 

1. De zelfstandigentoets 
Enkele criteria in deze toets zijn bijvoorbeeld werken voor voor eigen rekening en risico. Het voeren van een degelijke administratie. Zich gedragen in het economisch verkeer als ondernemer (bijv. meerdere opdrachtgevers, eigen tarieven, investeringen). Daarnaast wordt van ondernemers verlangd dat ze zelf een adequate voorziening voor risico van arbeidsongeschiktheid regelen, alsook een proportionele bijdrage voor pensioenvoorziening.

2. Werkrelatietoets
Deze toets bekijkt de relatie tussen opdrachtgever en zzp’er: bijvoorbeeld de mate van zelfstandigheid, mate van inbedding, wie stuurt aan etc. 

3. Sectorale toets / rechtsvermoeden
In sectoren met een verhoogd risico op schijnzelfstandigheid (bijv. bouw) kan een rechtsvermoeden van werknemerschap gelden, tenzij de opdrachtgever het tegendeel kan bewijzen. 

Daarnaast stelt de wet voor een onafhankelijke commissie op te richten die arbeidsrelaties kan toetsen. Er is momenteel discussie of de adviezen van deze commissie echt bindend moeten zijn voor alle partijen, inclusief handhavers. 

Volgens planning kan de Zelfstandigenwet per 1 juli 2026 in werking treden, als de Kamer instemt. Er geldt geen overgangsrecht: zodra de wet geldt, geldt hij volledig. 

Waarom ZZP Nederland (merendeels) positief is over de Zelfstandigenwet

ZZP Nederland is positief over de Zelfstandigenwet. Het wetsvoorstel erkent eindelijk de positie van zelfstandigen en biedt meer duidelijkheid over wanneer iemand écht als ondernemer werkt. Ook geeft het ruimte aan zelfstandigen die bewust kiezen voor ondernemerschap.

De wet sluit beter aan bij de moderne arbeidsmarkt. Ze maakt duidelijk onderscheid tussen werknemers, zelfstandigen en mensen die af en toe iets bijverdienen. Daarmee komt er meer rechtszekerheid voor zowel zzp’ers als opdrachtgevers.

Wat kan goed en wat kan beter?

  • Erkenning van ondernemerschap
    De wet geeft zelfstandigen een eigen juridische positie en doet recht aan hun behoefte aan autonomie en ondernemingsvrijheid.
  • Gelijk speelveld en rechtszekerheid
    Heldere regels zorgen voor meer duidelijkheid en minder angst voor boetes of naheffingen. Dat helpt ook opdrachtgevers om zzp’ers in te blijven huren.
  • Goede balans tussen vrijheid en verantwoordelijkheid
    De wet vraagt van zelfstandigen om zelf voorzieningen te treffen voor arbeidsongeschiktheid en pensioen. Dat past bij het ondernemerschap.
  • Eigen ruimte voor ‘bijverdieners’ en makers
    ZZP Nederland steunt het idee dat mensen die af en toe een klus doen of producten verkopen – zoals kunstenaars of schrijvers – buiten de wet moeten blijven.
  • Maak de zelfstandigentoets scherper en volledig
    ZZP Nederland vindt dat zelfstandigen aan alle criteria van de zelfstandigentoets moeten voldoen. Dat voorkomt onduidelijkheid en zorgt dat echt ondernemerschap leidend blijft.
    De Belastingdienst is volgens ons de juiste partij om hier op te handhaven.
  • Voorkom te veel administratieve lasten
    Snelle of kleine opdrachten moeten ook zonder uitgebreide contracten mogelijk blijven. Eén raamovereenkomst of bevestiging per e-mail moet genoeg zijn.
  • Brede invulling van ‘adequate voorziening’
    De verplichting voor een arbeidsongeschiktheidsvoorziening moet ook kunnen via een broodfonds of schenkkring, niet alleen via een verzekering zoals de BAZ. ZZP Nederland pleit daarnaast voor een ‘trampolinerekening’: een flexibele bufferrekening voor zelfstandigen waarmee ze kunnen sparen voor ziekte, pensioen of periodes zonder werk.
  • Pensioencriteria duidelijker formuleren
    Er zijn meerdere manieren waarop zelfstandigen voor later kunnen sparen, zoals via pensioen, beleggingen of eigen vermogen. De wet moet al die vormen erkennen.
  • Schrap of versimpel de werkrelatietoets
    De huidige werkrelatietoets is te vaag en zorgt opnieuw voor verwarring. Wie de zelfstandigentoets haalt, moet automatisch worden gezien als ondernemer. Alleen de ‘wil van de partijen’ hoeft dan nog te worden vastgelegd.
  • Geen sectoraal rechtsvermoeden
    ZZP Nederland is tegen sectorale regels. Dat zorgt juist voor onrust en terughoudendheid bij opdrachtgevers. Alleen algemene wettelijke eisen, zoals een VOG of Arbo-regels, zijn zinvol.
  • Commissie als geschillenloket
    De voorgestelde commissie kan nuttig zijn als laagdrempelig advies- of klachtenpunt. Ze moet voorkomen dat elke discussie meteen tot rechtszaken leidt, zoals eerder gebeurde met modelovereenkomsten.

Wat ZZP Nederland doet met de Zelfstandigenwet

ZZP Nederland volgt de ontwikkeling van de Zelfstandigenwet op de voet. We houden in de gaten hoe het wetsvoorstel wordt behandeld in de Tweede en Eerste Kamer en denken actief mee over verbeteringen.

In Den Haag brengen we onze standpunten onder de aandacht bij politici, ministeries en belangenorganisaties. We nemen deel aan overleggen, schrijven reacties op consultaties en laten in de media horen wat de gevolgen van nieuwe regels zijn voor zelfstandigen. Het voorstel De Zelfstandigenwet is in 2025 in internetconsultatie gegaan, lees hier de reactie van ZZP Nederland.

Onze leden spelen daarin een belangrijke rol. Via enquêtes, meldingen en praktijkvoorbeelden brengen we hun ervaringen samen. Die gebruiken we om onze standpunten te onderbouwen richting politiek en beleidsmakers. We zorgen ook dat zelfstandigen goed geïnformeerd blijven. Dat doen we via nieuwsartikelen en onze kennisbank.

Onze berichtgeving over de Zelfstandigenwet

Op deze pagina