EU AI Act voor zzp’ers: wat moet je regelen vóór 2 augustus 2026?

Wat is de EU AI Act?

De EU AI Act is een Europese wet (gepubliceerd in 2024) die AI-systemen indeelt op basis van risico. Het doel: AI veilig houden en mensen beschermen. Er zijn vier categorieën:

1. Verboden AI
   Systemen die mensen manipuleren of zonder toestemming volgen. 
2. Hoog-risico AI
   AI die invloed heeft op belangrijke beslissingen, zoals bij sollicitaties, kredietchecks of medische toepassingen. Hiervoor gelden strenge regels. 
3. Beperkt risico
   Transparantie is hier verplicht, bijvoorbeeld bij chatbots of AI-gegenereerde content. 
4. Minimaal risico
   De meeste tools vallen hieronder (zoals teksthulp). Hiervoor gelden nauwelijks verplichtingen.

Wat betekent dit voor jou?

Ook als je AI alleen gebruikt om efficiënter te werken, kun je verplichtingen hebben. Gebruik je AI voor het maken van teksten, afbeeldingen of video’s, dan moet je soms duidelijk maken dat AI is gebruikt. Dat hangt af van hoe en waarvoor je de tool inzet.

Bij afbeeldingen ligt de lat het hoogst bij deepfakes: die moeten altijd duidelijk en direct worden gelabeld, behalve in specifieke wettelijke uitzonderingen. Gebruik je AI voor creatieve of illustratieve beelden, dan moet je dit wel vermelden, maar dat mag subtieler zolang het zichtbaar blijft. Het is verstandig om de gebruikte prompts te bewaren als bewijs. Bij teksten geldt dat een vermelding alleen nodig is wanneer er geen menselijke redactie heeft plaatsgevonden. Gebruik je AI bijvoorbeeld alleen voor spellingcontrole of suggesties, dan hoef je dat niet te melden. De verplichting geldt minder snel wanneer een mens de tekst controleert, bewerkt en de verantwoordelijkheid voor de inhoud neemt.

Gebruik je ChatGPT als hulpmiddel om commerciële teksten, productomschrijvingen of artikelen voor je eigen website te schrijven en controleer, bewerk en publiceer je die zelf? Dan valt dat in de praktijk doorgaans niet onder de situaties waarvoor de AI Act een aparte vermelding van AI-gebruik voorschrijft.

Dat neemt natuurlijk niet weg dat je altijd zelf verantwoordelijk blijft voor de inhoud. Controleer daarom of de informatie klopt, actueel is en past bij jouw eigen kennis en dienstverlening

Hoe voldoe je aan de transparantieplicht?

In de praktijk is dit eenvoudig op te lossen met een korte toelichting. Je kunt bijvoorbeeld bij een artikel aangeven dat het (deels) met AI is gemaakt of dat een AI-tool is gebruikt ter ondersteuning. Op social media volstaat vaak een hashtag zoals #AIgegenereerd. Werk je met chatbots, AI-stemmen of deepfakes, dan moet altijd duidelijk zijn dat het geen mens is.

Werk je met of bouw je AI voor anderen?

Dan kunnen strengere regels gelden, zoals registratie, risicobeoordelingen en extra documentatie. Dit speelt vooral in sectoren waar AI invloed heeft op mensen, zoals zorg, onderwijs, overheid, communicatie en technologie.

Wat verandert er op 2 augustus 2026?

Vanaf die datum worden de belangrijkste verplichtingen gehandhaafd. In de praktijk komt het hierop neer:

• AI die wordt gebruikt voor selectie of beoordeling moet uitlegbaar en controleerbaar zijn 
• Chatbots moeten herkenbaar zijn als AI 
• AI-content moet in bepaalde gevallen worden gemeld 
• Besluitvorming met AI moet inzichtelijk zijn 

Daarnaast komt er actief toezicht en kunnen boetes volgen, vooral bij fouten met hoog-risico toepassingen.

Veelgebruikte AI-tools: hoe zit dat?

De meeste zzp’ers gebruiken AI zonder daar veel bij stil te staan. Teksttools zoals ChatGPT of Copilot vallen meestal in de laagste risicocategorie zolang ze worden gebruikt voor inspiratie of schrijven. Dat verandert wanneer ze worden ingezet voor beslissingen over mensen. Chatbots op websites moeten altijd als AI herkenbaar zijn. Voor beeldtools zoals Midjourney of DALL·E geldt dat je moet vermelden wanneer een afbeelding met AI is gemaakt. Gebruik je AI om klanten of kandidaten te beoordelen, dan kom je al snel in de categorie hoog risico terecht.

Jij blijft verantwoordelijk

Ook als je een externe tool gebruikt, blijft de verantwoordelijkheid bij jou. Je bepaalt zelf waarvoor je AI inzet, moet de uitkomsten controleren, transparant zijn naar klanten en bijhouden welke tools je gebruikt. Gaat er iets mis, dan kun jij daarop worden aangesproken.

Drie stappen om nu te starten

Je hoeft het niet ingewikkeld te maken. Begin met de basis:

• Maak een overzicht van de AI-tools die je gebruikt en waarvoor 
• Bepaal per toepassing in welke risicocategorie deze valt 
• Zorg voor passende transparantie richting klanten en gebruikers 

Kort samengevat: voor de meeste zzp’ers zijn geen grote aanpassingen nodig. Het belangrijkste is dat je bewust omgaat met AI en duidelijk bent over het gebruik ervan. Begin met inzicht, dat is de eerste stap om aan de wet te voldoen.