Kennisbank

Welke wetgeving geldt voor zzp’ers?

Als zzp’er krijg je te maken met verschillende wetten en regels. Sommige regels gelden voor vrijwel iedere ondernemer. Andere regels hangen af van je beroep, branche en de opdrachten die je uitvoert.

In dit artikel zetten we de belangrijkste zzp-wetgeving voor je op een rij. Daarna lees je welke aanvullende regels belangrijk kunnen zijn als je werkt in de zorg, bouw, het onderwijs of als adviseur.

Wetgeving voor startende zzp’ers

Start je een onderneming die volgens de regels in het Handelsregister moet staan? Dan moet je je inschrijven bij KVK. KVK adviseert om je bedrijf een week voor of een week na de start van je bedrijfsactiviteiten in te schrijven. Je kunt je inschrijving al eerder voorbereiden.

Veranderen gegevens van je onderneming? Denk aan je adres, handelsnaam of bedrijfsactiviteiten. Geef deze wijzigingen dan op tijd door. Voor veel wijzigingen geldt dat je dit binnen één week moet doen.

Wetgeving voor administratie bij zzp’ers

Als ondernemer ben je verplicht om een goede administratie bij te houden. Dan gaat het om facturen, bankafschriften, contracten, inkomsten, kosten etc. De basisgegevens moet je minimaal 7 jaar bewaren. Als het om gegevens van onroerende zaken gaat, geldt hier een bewaarplicht van 10 jaar op. Meer weten hoe je de administratie goed kan regelen als zzp’er, lees het dan hier Daarnaast heb je als zzp’er te maken met wettelijke eisen waaraan je factuur moet voldoen. Op de normale btw-factuur staat: naam, adres, btw-id, KvK-nummer, factuurnummer, datum, omschrijving en btw staan.Lees hier meer hoe je een factuur maakt als zzp’er

Een goede administratie is niet alleen wettelijk belangrijk. Je hebt deze gegevens ook nodig om je belastingaangiften goed te kunnen doen.

Belastingwetgeving voor zzp’ers

Ben je ondernemer voor de inkomstenbelasting? Dan betaal je inkomstenbelasting over de winst van je onderneming. Is jouw onderneming een bv, dan betaal je ook vennootschapsbelasting.

Je kunt onder voorwaarden gebruikmaken van fiscale regelingen voor ondernemers. Een bekend voorbeeld is de zelfstandigenaftrek. In 2026 bedraagt deze € 1.200. Hiervoor moet je onder andere ondernemer zijn voor de inkomstenbelasting en voldoen aan het urencriterium.

Doe je te laat aangifte? Dan krijg je niet direct een boete. De Belastingdienst stuurt eerst een herinnering en daarna eventueel een aanmaning. Doe je na de termijn uit de aanmaning nog steeds geen aangifte, dan kan een verzuimboete van € 469 volgen.

Btw-aangifte

Ben je ondernemer voor de btw? Dan moet je meestal btw-aangifte doen. Hoe vaak je aangifte doet, hangt af van het aangiftetijdvak dat de Belastingdienst voor jou heeft vastgesteld. Ook als je in een aangiftetijdvak geen omzet hebt, kan je nog steeds verplicht zijn om aangifte te doen.

Daarnaast moet je btw-administratie op orde zijn. Uit je administratie moet duidelijk blijken hoeveel btw je moet betalen en hoeveel btw je terugkrijgt.Bekijk hier het btw overzicht

Privacy wetgeving

Verwerk je persoonsgegevens van klanten, opdrachtgevers of andere personen? Dan krijg je te maken met de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG). Je moet kunnen uitleggen welke gegevens je gebruikt en waarom. Ook moet je mensen informeren over wat je met hun persoonsgegevens doet. Vaak gebeurt dit via een privacyverklaring. Bij ernstige overtredingen kan de Autoriteit Persoonsgegevens maatregelen nemen. Als lid van ZZP Nederland kan je zelf een privacyverklaring laten opstellen.

Bekijk de documenten generator

Schijnzelfstandigheid en de Wet DBA

Werk je als zzp’er voor opdrachtgevers? Dan is het belangrijk dat de samenwerking ook echt past bij zelfstandig ondernemerschap.

Sinds 1 januari 2025 geldt het handhavingsmoratorium niet meer. De Belastingdienst handhaaft weer volgens de normale regels op arbeidsrelaties. Als een zzp’er volgens de wet eigenlijk werknemer is, kan sprake zijn van schijnzelfstandigheid. Daarbij kijkt de Belastingdienst niet alleen naar het contract. De manier waarop je in de praktijk samenwerkt is belangrijk.

Een overeenkomst van opdracht kan helpen om afspraken duidelijk vast te leggen. Maar een overeenkomst voorkomt schijnzelfstandigheid niet automatisch. De praktijk moet aansluiten op wat er op papier staat. Sinds september 2024 beoordeelt de Belastingdienst bovendien geen nieuwe modelovereenkomsten meer. Bestaande goedgekeurde modelovereenkomsten mogen onder voorwaarden nog tot en met 31 december 2029 worden gebruikt. In 2026 kan de Belastingdienst bij schijnzelfstandigheid correcties en naheffingen opleggen. Lees meer over de wet DBA

Voorkom zelf schijnzelfstandigheid met onze Whitepaper

Welke wetgeving geldt binnen jouw branche?

Naast de algemene regels voor zzp’ers kunnen per branche aanvullende wetten en verplichtingen gelden. Hieronder bespreken we een aantal grote sectoren.

Zorg

Werk je als zzp’er in de zorg? Dan kun je met veel extra regels te maken krijgen. Welke regels precies gelden, hangt onder andere af van je beroep, het soort zorg dat je levert en of je zelf cliënten hebt.

Wkkgz

De Wet kwaliteit, klachten en geschillen zorg (Wkkgz) stelt eisen aan de kwaliteit van zorg. Ben je zelfstandig zorgverlener en sluit je zelf zorgovereenkomsten met cliënten? Dan kun je zelf als zorgaanbieder onder de Wkkgz vallen. De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) bevestigt dit voor zelfstandig werkende zorgverleners met eigen cliënten.

Val je onder de Wkkgz? Dan moet je onder andere goede en veilige zorg bieden. Ook gelden regels voor de behandeling van klachten.

Klachtenfunctionaris en geschilleninstantie

Zorgaanbieders die onder de Wkkgz vallen, moeten cliënten toegang bieden tot een klachtenfunctionaris. Daarnaast moeten zij zijn aangesloten bij een erkende geschilleninstantie.

Als lid van ZZP Nederland heb je toegang tot de klachtenregeling voor de zorg. Hierbij voldoe je voor € 50 per jaar aan de wettelijke eisen voor een klachtenregeling in de zorg.

Wtza

De Wet toetreding zorgaanbieders (Wtza) bevat regels voor zorgaanbieders die starten met het leveren van zorg. Voor zzp’ers is vooral de meldplicht belangrijk. Nieuwe zorgaanbieders moeten zich in veel gevallen melden voordat ze beginnen met het leveren van zorg.

Werk je helemaal zelfstandig als zzp’er? Dan heb je normaal gesproken geen Wtza-vergunning nodig. De meldplicht kan wel gelden. Ga je werken met personeel of vanuit een grotere zorgorganisatie, dan kunnen andere eisen gelden.

Wet BIG

Voor verschillende zorgberoepen geldt de Wet BIG. Beroepen zoals arts, fysiotherapeut, verpleegkundige en verloskundige hebben een beschermde beroepstitel. Je moet voor deze beroepen in het BIG-register staan om de beschermde titel te mogen voeren.

Voor voorbehouden handelingen gelden daarnaast aparte regels over bevoegdheid en bekwaamheid. Een BIG-registratie is dus niet voor iedere zelfstandige in de zorg verplicht. Het hangt af van je beroep en werkzaamheden.

AVG en medische gegevens

Werk je met patiënt- of cliëntgegevens? Dan verwerk je vaak bijzondere persoonsgegevens.

Daar gelden strenge privacyregels voor. Je moet zorgvuldig omgaan met bijvoorbeeld medische dossiers, gezondheidsgegevens en informatie over behandelingen.

Bouw

Werk je als zzp’er in de bouw? Dan zijn vooral regels over veiligheid, bouwkwaliteit en aansprakelijkheid belangrijk.

Arbowet en Arbobesluit

Ook voor zzp’ers gelden regels uit de Arbowet en het Arbobesluit.

Welke regels voor jou gelden, hangt af van het werk dat je uitvoert en de risico's die daarbij horen. Denk bijvoorbeeld aan:

werken op hoogte;
machines en gereedschap;
gevaarlijke stoffen;
lawaai;
persoonlijke beschermingsmiddelen.

De Nederlandse Arbeidsinspectie kan ook tegen zzp’ers optreden. De inspectie kan bijvoorbeeld een boete opleggen of werkzaamheden stilleggen.

Wet kwaliteitsborging voor het bouwen

Sinds 1 januari 2024 geldt de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb). De invoering gebeurt stap voor stap. Het stelsel geldt momenteel vooral voor nieuwbouw in gevolgklasse 1. Dat zijn relatief eenvoudige bouwwerken, zoals veel eengezinswoningen en kleinere bedrijfspanden.

Bij projecten die onder het stelsel vallen, kan een onafhankelijke kwaliteitsborger nodig zijn. Ook gelden regels rond de bouwmelding en gereedmelding.

Aansprakelijkheid van de aannemer

De Wkb heeft ook de positie van opdrachtgevers versterkt. Een aannemer kan aansprakelijk zijn voor gebreken die na de oplevering worden ontdekt als deze aan de aannemer kunnen worden toegerekend.

Maak daarom duidelijke afspraken over werkzaamheden, verantwoordelijkheden, oplevering en eventuele gebreken.Zorg voor een goede aansprakelijkheidsverzekering

Onderwijs

Voor zzp’ers in het onderwijs hangt veel af van de functie en het soort onderwijs. Een zelfstandig trainer die cursussen geeft aan bedrijven heeft bijvoorbeeld met andere regels te maken dan een docent die als zzp’er voor een middelbare school werkt.

Onderwijsbevoegdheid

Binnen het reguliere onderwijs gelden eisen aan de bevoegdheid en bekwaamheid van leraren. Meer informatie over de verschillende bevoegdheden vind je bij het Onderwijsloket.

Word je als zzp’er ingezet als docent binnen bijvoorbeeld het primair onderwijs, voortgezet onderwijs, speciaal onderwijs of mbo? Dan moet de school controleren of je voor de functie aan de wettelijke eisen voldoet.

Verklaring omtrent het gedrag

Voor onderwijzers is een Verklaring omtrent het gedrag (VOG) wettelijk verplicht. Ook bij tijdelijke werkzaamheden kan een VOG nodig zijn.

Werk je als zelfstandige voor een onderwijsinstelling? Controleer daarom vooraf welke VOG-eisen voor jouw functie gelden.

Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling

Beroepskrachten in het onderwijs moeten de meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling gebruiken bij signalen van geweld of mishandeling.

De Onderwijsinspectie controleert of scholen de verplichte meldcode hebben en toepassen.

AVG

Werk je met persoonsgegevens van leerlingen of studenten? Dan moet je rekening houden met de AVG. Maak met de onderwijsinstelling duidelijke afspraken over welke gegevens je mag gebruiken, waar je deze bewaart en wanneer je ze moet verwijderen.

Advies

Voor adviseurs bestaat geen algemene 'advieswet'. Veel zelfstandig consultants krijgen daarom vooral te maken met de algemene regels voor ondernemers.

Financieel adviseur

Voor financieel advies geldt uitgebreide wetgeving.

Wil je bijvoorbeeld adviseren over hypotheken, verzekeringen, pensioenen, consumptief krediet of andere financiële producten? Dan heb je voor veel activiteiten een vergunning van de Autoriteit Financiële Markten (AFM) nodig.

Alleen het behalen van een Wft-diploma is daarbij niet voldoende om als onderneming een vergunning te krijgen. De onderneming moet ook aan andere eisen voldoen. Adviseurs die klanten adviseren over financiële producten moeten daarnaast beschikken over de relevante vakbekwaamheid.

Belastingadviseur

Voor belastingadviseurs kan de Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme (Wwft) gelden.

Val je onder de Wwft? Dan moet je onder andere cliëntenonderzoek uitvoeren en ongebruikelijke transacties melden bij FIU-Nederland.

Juridisch adviseur en advocaat

Niet iedere juridisch adviseur valt automatisch onder dezelfde regels. Voor advocaten gelden bijvoorbeeld de Advocatenwet, beroepsregels en in bepaalde situaties de Wwft. Ook andere juridische dienstverleners kunnen voor specifieke werkzaamheden onder de Wwft vallen.

Accountant

Accountant is een beschermde beroepstitel. Voor accountants gelden aparte wettelijke en beroepsregels. Een gewone financieel of bedrijfskundig adviseur is dus niet automatisch accountant en mag beschermde accountants titels niet zomaar gebruiken.

Controleer altijd welke regels voor jouw werk gelden

De belangrijkste wetgeving voor zzp’ers is voor een groot deel hetzelfde. Je moet onder andere je administratie op orde hebben, belastingaangifte doen, correcte facturen maken en zorgvuldig omgaan met persoonsgegevens.

Daarbovenop kunnen per branche veel extra regels gelden. Werk je in een gereguleerde sector zoals de zorg, bouw, het onderwijs of financiële dienstverlening? Controleer dan voordat je start welke vergunningen, registraties, diploma's of andere verplichtingen voor jouw werkzaamheden gelden. Zo voorkom je problemen en weet je beter waar je als zelfstandig ondernemer aan toe bent.

Let op: In dit artikel noemen we de belangrijkste wetten, regels, vergunningen en beroepsvereisten voor zzp’ers. De opsomming is niet volledig. Welke regels voor jou gelden, hangt onder meer af van je beroep, werkzaamheden, klanten en persoonlijke situatie. Regels kunnen bovendien veranderen. Controleer daarom altijd de actuele eisen bij de betrokken toezichthouder of overheidsorganisatie. Vraag bij twijfel advies aan een deskundige. Aan dit artikel kun je geen rechten ontlenen.