Verplichte AOV (BAZ)
Via de wet BAZ (Basisverzekering Arbeidsongeschiktheid voor Zelfstandigen) wordt binnenkort waarschijnlijk een verplichte AOV voor zzp’ers werkelijkheid. Daarmee wil de overheid een collectief vangnet creëren voor zelfstandigen die langdurig ziek raken. ZZP Nederland ziet echter belangrijke aandachtspunten: de premie is fors, de dekking beperkt en maatwerk ontbreekt. Wie tijdig in actie komt, behoudt keuzevrijheid en kan zelf bepalen hoe hij of zij de inkomenszekerheid regelt.
Kom op tijd in actie
De Basisverzekering Arbeidsongeschiktheid voor Zelfstandigen (BAZ) lijkt op papier een veilig vangnet, maar in werkelijkheid biedt ze weinig zekerheid voor een hoge prijs. De premie is fors, de dekking beperkt tot het minimumloon en de wachttijd tot uitkering bedraagt twee jaar. Om deze reden heeft ook de Raad van State zich onlangs kritisch geuit tegen het huidige wetsvoorstel. Ook hebben kamerleden in grote getalen vragen gesteld (op 28 Mei). Zij halen hierbij de uitvoerbaarheid, oordeel Raad van State en de dekkingsgraad aan. De minister zal zich komende tijd buigen over deze vragen.
In tegenstelling tot een particuliere arbeidsongeschiktheidsverzekering (AOV), waar je zelf kiest hoeveel en hoe lang je verzekerd bent, biedt de BAZ geen ruimte voor maatwerk. Binnenkort stelt de overheid mogelijk een peildatum vast waarop wordt bepaald of je al een particuliere AOV hebt die aan de voorwaarden van de overgangsregeling voldoet. Regel je dit vóór die datum, dan houd je zelf de regie over hoe jij je ondernemersrisico afdekt.
Klik hier voor 3 opties die je zo goed mogelijk op weg helpen
Wat is de Basisverzekering Arbeidsongeschiktheid (BAZ)?
De wet BAZ is een nieuw overheidsplan dat voortkomt uit het Pensioenakkoord van 2019. Het doel is om zelfstandigen te beschermen tegen langdurige arbeidsongeschiktheid en te voorkomen dat zij zonder inkomen komen te zitten. In deze regeling worden vrijwel alle zelfstandigen verplicht verzekerd tegen arbeidsongeschiktheid.
Het UWV beoordeelt straks de mate van arbeidsongeschiktheid en keert de uitkering uit, terwijl de Belastingdienst verantwoordelijk is voor het innen van de premie. De BAZ houdt echter nauwelijks rekening met verschillen in beroep, inkomen of risico. Daardoor betalen zelfstandigen straks een behoorlijk bedrag voor schijnzekerheid waar men in de praktijk vrijwel nooit gebruik van zal kunnen maken.
BAZ premie en dekking
De premie voor de BAZ bedraagt 5,4% van je winst uit onderneming, met een maximum van ca. €177 per maand (in 2026). De uitkering is maximaal gelijk aan het wettelijk minimumloon (ongeveer €2.500 bruto per maand bij 40urige werkweek) en gaat pas in na een wachttijd van twee jaar. Dat betekent dat je als zelfstandige zelf verantwoordelijk blijft voor de eerste twee jaar waarin je niet kunt werken.
Bij de beoordeling kijkt het UWV niet naar je huidige beroep, maar of je in staat bent zogenoemde 'basisfuncties' uit te voeren. Dit zijn bestaande banen op de Nederlandse arbeidsmarkt die weinig lichamelijke of mentale inspanning vragen en rond het minimumloon betalen. Alleen wanneer je door ziekte of beperking niet meer in staat bent om met zulke functies het minimumloon te verdienen, heb je recht op een uitkering vanuit de BAZ. Er wordt dus niet gewerkt met een arbeidsongeschiktheidspercentage zoals bij de WIA.
Voorbeeld Bij een particuliere AOV gaat het anders. Die werkt met een beroepsdekking: kun je je eigen beroep niet meer uitoefenen, ook niet met aanpassingen, dan krijg je een uitkering. Er wordt niet gekeken naar wat je in andere banen nog zou kunnen doen (mits je beroepsarbeidsongeschiktheid hebt verzekerd). |
Verschillen BAZ en AOV
Een particuliere AOV biedt meer maatwerk dan de BAZ. De uitkering is vaak gebaseerd op je eigen beroep en kan oplopen tot 80 à 90% van je inkomen, in plaats van maximaal het minimumloon. De wachttijd is doorgaans korter – bijvoorbeeld één maand – en er is ook dekking mogelijk bij gedeeltelijke arbeidsongeschiktheid. Daarbij wordt gekeken naar wat je in je eigen werk nog kunt doen, niet naar basisfuncties op de arbeidsmarkt.
| Vergelijking | BAZ | AOV |
| Wachttijd | 2 jaar | Vanaf 1 maand, vrij te kiezen |
| Uitkering | Maximaal wettelijk minimumloon | Tot 80–90% van je inkomen, afgestemd op eigen beroep |
| Beoordelingscriterium | Kan je nog basisfuncties uitvoeren waarmee je het minimumloon verdient? | Kan je je eigen beroep nog uitvoeren, geheel of gedeeltelijk? |
| Dekkingsvorm | Volgens basisfunctiecriterium aangevuld tot maximaal het minimumloon | Ook bij gedeeltelijke arbeidsongeschiktheid, op basis van eigen werk |
| Maatwerk en keuzevrijheid | Geen maatwerk, uniforme voorwaarden | Volledig maatwerk mogelijk (beroep, wachttijd, dekking, premie) |
Voor wie geldt de verplichte AOV (BAZ)?
De verplichte AOV geldt voor vrijwel alle zelfstandigen die winst uit onderneming opgeven bij de Belastingdienst (ookwel IB-ondernemers genoemd). Dat betekent dat de meeste zzp’ers automatisch onder de regeling vallen - ongeacht leeftijd, beroep of inkomen.
Uitzonderingen op de verplichte AOV (BAZ)
- DGA’s (directeur-grootaandeelhouders); zij zijn geen ondernemer voor de inkomstenbelasting (IB).
- Zelfstandigen met een particuliere AOV; dat voldoet aan de voorwaarden van de overgangsregeling.
- Deeltijd-zzp’ers met een loondienstbaan; De overheid voert een (franchise) regeling in voor zelfstandigen die ook in loondienst werken, zodat zij niet dubbel betalen en de samenloop van uitkeringen wordt beperkt; de premie en uitkering uit de BAZ worden verlaagd naarmate iemand via de WIA al hoger is verzekerd.
- Ondernemers die een AOW krijgen; Ondernemers betalen wel mee tot aan hun AOW-leeftijd, ook al zullen zij feitelijk geen uitkering ontvangen indien zij in de laatste twee jaren voor hun AOW-datum arbeidsongeschikt raken. De wet bepaalt expliciet dat premie (en stabiliteitsbijdrage) niet meer verschuldigd is vanaf de eerste dag van de maand waarin de pensioengerechtigde leeftijd wordt bereikt.
Wanneer gaat de verplichte AOV in?
De invoering van de BAZ verloopt in twee stappen: de peildatum en de uitvoerdatum.
Peildatum (Invoerdatum)
De peildatum wordt naar verwachting vastgesteld in 2026. Dit is het moment waarop wordt gekeken of je al een particuliere AOV hebt die aan de voorwaarden voldoet. Heb je dat vóór die datum geregeld, dan val je onder de zogeheten eerbiedige werking en hoef je niet verplicht mee te doen aan de BAZ. Je behoudt dan je eigen verzekering, met meer dekking en keuzevrijheid.
Uitvoerdatum
Na de peildatum volgt de uitvoerdatum: het moment waarop de BAZ voor zzp’ers zonder uitzonderingspositie in gaat en de premies via de Belastingdienst zullen worden geïnd. Het is nu nog wel mogelijk gebruik te maken van de opt-out, zodat je een ontheffing voor de verplichte regeling kunt krijgen, maar de voorwaarden om een particuliere AOV te kunnen afsluiten zijn een stuk strenger geworden, waarmee de kans bestaat dat je naast de particuliere AOV ook onder de verplichte regeling valt. Daarom raadt ZZP Nederland iedere zelfstandige aan om nu al te herzien of de huidige of toekomstige AOV voldoet aan de voorwaarden. Wie op tijd handelt, houdt grip op zijn dekking en premie en voorkomt dat je ongewenst mee moet doen aan een verplichte regeling.
Overgangsregelingen: Eerbiedige werking en Opt-out
De eerbiedigende werking geldt voor zzp’ers die al vóór de peildatum een particuliere arbeidsongeschiktheidsverzekering (AOV) hebben afgesloten. De bestaande verzekering blijft dan geldig, mits die aan enkele basisvoorwaarden voldoet. De regels zijn hierbij relatief soepel: een verzekering hoeft niet volledig gelijkwaardig te zijn aan de publieke BAZ, zolang deze bijvoorbeeld een uitkering kent bij minimaal 25 procent arbeidsongeschiktheid en dekking biedt tot ten minste 55 jaar. Ondernemers die voldoen aan de voorwaarden van de eerbiedige werking hoeven dus niet mee te doen met de BAZ en betalen dus geen premie (maar kunnen hier ook niet op terugvallen).
Let op dat wanneer de dekking van je AOV loopt tot bijv. 60 jaar, je na die periode alsnog zult moeten meedoen tot AOW leeftijd.
Het belangrijkste onderscheid is echter dat onder de opt-out regeling 1) een afgesloten arbeidsongeschiktheidsverzekering geen medische uitsluitingen mag bevatten, en 2) de premie minimaal gelijk moet zijn aan die van de BAZ. Omdat de premie gelijkwaardig moet zijn ben je dus in sommige gevallen duurder uit als je na de peildatum een AOV afsluit en gebruikmaakt van het opt-out recht. Bovendien worstelen veel verzekeraars nog met de naleving van de opt-out voorwaarden, waardoor het allerminst zeker is dat deze regeling direct beschikbaar zal zijn bij alle verzekeraars.
Wat zijn mijn opties?
De komst van de BAZ maakt het belangrijk om nu te bepalen hoe jij jouw inkomen wilt beschermen. Als zelfstandige heb je nog steeds keuzevrijheid – mits je op tijd in actie komt vóór de peildatum. We hebben drie praktische routes voor je uitgestippeld, afhankelijk van je wensen en situatie. Onze adviseurs staan vrijblijvend voor je klaar om mee te denken.
1. Sluit vóór de peildatum een AOV af
Wil je volledige vrijheid en maatwerk? Dan is het afsluiten van een particuliere AOV de beste keuze. Je kunt dit zelf regelen of met hulp van onze adviseurs. Arbeidsongeschiktheidsverzekeringen zijn complex en sterk afhankelijk van beroep, leeftijd en dekking. Een goed adviestraject kan op de lange termijn duizenden euro’s schelen. Voor een persoonlijk adviestraject over jouw AOV betaal je slechts € 399,-. Ben je Plus- of Premiumlid van ZZP Nederland? Dan ontvang je nog eens € 100,- extra korting op dit traject.
2. Kies voor een tijdelijke oplossing met een Basis AOV
Wil je nog even nadenken over je definitieve keuze? Dan kun je tijdelijk een AOV afsluiten die voldoet aan de voorwaarden om geen BAZ-premie te betalen. Bijvoorbeeld de Basis AOV van a.s.r. Ook kun je ervoor kiezen een AOV van Movir af te sluiten tegen de minimale voorwaarden die de eerbiedige werking vereist (je kunt dit aanvinken in de premieberekentool van Movir). Zo ben je wel al verzekerd en behoud je flexibiliteit.
3. Combineer de Schenkkring met een BAZ of AOV
Binnenkort lanceert ZZP Nederland zijn eigen Schenkkring. Hiermee dek je de eerste twee jaar van arbeidsongeschiktheid onderling met andere zelfstandigen. De Schenkkring kun je combineren met een BAZ, de Basis AOV van a.s.r. of een andere verzekering met een tot twee jaar eigen risico. Zo bouw je samen een solide vangnet op voor de eerste twee jaar en dek je het langdurige risico af met een AOV dan wel de BAZ.
De komst van de wet BAZ roept bij veel zelfstandigen vragen op. Wil je even sparren over jouw situatie? Onze verzekeringsadviseurs denken graag vrijblijvend met je mee.
Wil je weten wat de BAZ voor jouw situatie betekent?
