Antwoorden op veelgestelde vragen over de Basisverzekering Arbeidsongeschiktheid Zelfstandigen

De regering concludeert dat een groot deel van de zelfstandigen niet verzekerd is tegen het risico op arbeidsongeschiktheid. Een deel van hen kan acute problemen voorkomen doordat ze zijn aangesloten bij een schenkkring, kunnen terugvallen op eigen vermogen of op inkomen van een partner. Deze voorzieningen worden niet gezien als volwaardige alternatieven voor een verzekering op de lange termijn; ze vormen vaak een (te) kortdurende oplossing als de arbeidsongeschiktheid van lange duur is. Ook varianten van schenkkringen die een uitkering aanbieden tot AOW-leeftijd, worden alleen geaccepteerd als alternatief als deze (her)verzekerd zijn. Dus als je bij een broodfonds zit, moet je alsnog meedoen met de BAZ. 

Aangezien de BAZ, als alles doorgaat, pas over enkele jaren in zal gaan, is het verstandig om niet te wachten tot die datum maar zelf te bedenken wat je kunt doen om jezelf te beschermen tegen arbeidsongeschiktheid. Heb je niks geregeld dan word je verplicht om mee te doen met de BAZ. Lees hier meer.  

Nee, als je de AOW-leeftijd al hebt bereikt, dan hoef je geen verplichte AOV af te sluiten. 

Je bent altijd BAZ-plichtig als je voldoet aan de criteria van de kring der verzekerden (IB-ondernemer met winst uit onderneming). Alleen als je dekking vanuit loondienst gelijk of hoger is dan de premiegrondslag van de BAZ ben je nog wel BAZ plichtig, maar betaal je geen premie.

Voorbeeld: zelfstandige mét baan in loondienst

Lisa is freelance fotograaf en werkt daarnaast 3 dagen per week in loondienst bij een ontwerpbureau.

• Haar winst uit onderneming als zzp’er is € 20.000 per jaar.
• Haar loon in loondienst is € 40.000 per jaar.
• Ze is dus een IB-ondernemer met winst uit onderneming, en hoort daardoor bij de kring der verzekerden van de BAZ. Ze is dus BAZ-plichtig

Maar omdat Lisa al verzekerd is voor arbeidsongeschiktheid via haar werkgever (via de WIA) en dat loon (€ 40.000) hoger is dan de premiegrondslag van de BAZ (ongeveer € 28.000-€ 30.000),
hoeft ze geen premie te betalen.

Ze blijft wel formeel onder de BAZ vallen, maar betaalt niets omdat ze al voldoende verzekerd is via haar baan.

Ja, de bijdrage die ondernemers betalen voor de zorgverzekeringswet staat los van de BAZ. De bijdrage zal dus naast de premie voor de BAZ moeten worden afgedragen. 

Dit is afhankelijk van meerdere criteria (bijv. welk inkomen verzeker je, wat is je wachttijd, wat zijn arbeidsongeschiktheidscriteria). Voorwaarde is wel dat het door de verzekeraar minimaal te hanteren arbeidsongeschiktheidscriterium, gelijk is aan het in de BAZ gehanteerde criterium. De BAZ hanteert het laagste arbeidsongeschiktheidscriterium, namelijk gangbare arbeid (er wordt gekeken wat je nog kan verdienen met welk beroep dan ook). 

Van arbeidsongeschiktheid moet in ieder geval sprake te zijn, als de persoon rechtstreeks en objectief medisch vast te stellen, als gevolg van ziekte of gebrek niet in staat is het minimumloon per maand te verdienen. Met het hanteren van hetzelfde arbeidsongeschiktheidscriterium wordt geregeld dat de gevolgen van arbeidsongeschiktheid zowel publiek als privaat op dezelfde wijze worden beschermd. Aan de wijze waarop dit door de verzekeraar getoetst moet worden, worden overigens geen voorwaarden gesteld. 

De voorgestelde premie voor de Wet basisverzekering arbeidsongeschiktheid zelfstandigen (BAZ) is:

• 5,4 % van de winst uit onderneming.
• Met een maximaal maandbedrag van ongeveer € 171.
• De premie is gebaseerd op het concept-wetsvoorstel van september 2025 en kan nog wijzigen.

Als je geen ondernemer bent voor de inkomstenbelasting, omdat je niet aan de eisen voldoet (bijv. meerdere opdrachtgevers) mag je niet meedoen met de BAZ. Het kan wel zo zijn dat je met 1 opdrachtgever als werknemer of uitzendkracht gezien wordt en dus valt onder de WIA. Ben je niet ingeschreven in het Handelsregister dan hoef je niet mee te doen met de BAZ.

Ja, zoals de vlag er nu bij hangt is het zeker dat de BAZ er gaat komen. Wanneer, dat blijft onzeker, er wordt gesproken over binnen 'enkele jaren'. Let wel: er kunnen nog zaken wijzigen. Het zou zelfs kunnen dat de BAZ er uiteindelijk niet gaat komen, de politieke behandeling van het wetsvoorstel moet nog beginnen. 

Voor ondernemers die zich privaat verzekeren komt er een stabiliteitsbijdrage. Deze bijdrage wordt betaald omdat veel ondernemers met een slechte gezondheid die niet bij private verzekeraars terecht kunnen in de BAZ zullen komen. Daardoor moet de overheid wel vaker uitkeren dan een verzekeraar, en is de overheid duurder uit dan verzekeraars. De stabiliteitsbijdrage trekt dat recht, en is daarmee een vereffening van verschil in uitkeringslasten. De hoogte is nog niet bekend.

De verzekerde voorwaarden bij de commerciële verzekeraar mogen niet onderdoen voor die van de BAZ. 

Een van de grote problemen gaat worden het keuren van alle mensen die een aanspraak op de BAZ gaan doen. Nu al heeft het UWV grote achterstanden met het keuren van arbeidsongeschikten. UWV geeft dan ook aan, pas over 'enkele jaren' voldoende keuringscapaciteit te hebben. 

De voorgestelde premie voor de Wet basisverzekering arbeidsongeschiktheid zelfstandigen (BAZ) is:

• 5,4 % van de winst uit onderneming.
• Met een maximaal maandbedrag van ongeveer € 171.
• De premie is gebaseerd op het concept wetsvoorstel van september 2025 en kan nog wijzigen.

Wanneer je niet meer je werkzaamheden kunt verrichten, kun jij je ziekmelden bij het UWV. Dan benoem je de datum van de eerste ziektedag. Deze eerste ziektedag kan ook in het verleden liggen als je maar onderbouwd waarom dat de eerste ziektedag is. Het UWV neemt bij de ziekmelding vervolgens binnen 13 weken een beslissing of de wachttijd voor de BAZ in is gegaan en indien ja per welke datum. 

In week 42 na de eerste ziektedag informeert het UWV je dan over de mogelijkheid om een uitkering uit de BAZ aan te vragen. Daarbij geeft UWV aan welke informatie er gevraagd en aangeleverd dient te worden. Je hebt alleen recht op een uitkering als je niet meer in staat bent om het minimumloon te verdienen. Daarbij wordt dus niet gekeken naar je oorspronkelijke werkzaamheden.

De verzekering, waarmee een opt-out mogelijk is, dient een minimale dekking te bieden die op hoofdlijnen equivalent is aan de publieke verzekering en dient ten minste een even hoge premie te kennen. Deze minimale dekking- en minimale premievereisten staan hieronder uiteengezet. De verzekering mag voor de minimale premie een ruimere dekking bieden dan de minimale dekking. 

Minimale dekkingvereiste:
Onder minimale dekking wordt verstaan dat de private verzekering: 
• een wachttijd van niet langer dan twee jaar kent; 
• bij arbeidsongeschiktheid een uitkering verstrekt tot ten minste de AOW-gerechtigde leeftijd van de betreffende zelfstandige; 
• bij arbeidsongeschiktheid een uitkering verstrekt die qua hoogte ten minste gelijk is aan de uitkering die de publieke verzekering zou bieden; 
• ten minste als arbeidsongeschikt beschouwt diegene, die als gevolg van ziekte of gebrek niet meer met arbeid ten minste het wettelijk minimumloon per maand kan verdienen; 
• geen medische uitsluitingen bevat, die ertoe kunnen leiden dat bij het intreden van bepaalde ziektebeelden geen recht op uitkering ontstaat. 

Meer informatie over deze dekkingvereisten is te lezen in de memorie van toelichting op het wetsvoorstel BAZ in artikel 10.5.1

Waarschijnlijk niet, deze komen dan namelijk te vallen onder de ‘het overgangsrecht. De voorwaarde is wel dat jouw AOV minimaal dezelfde voorwaarde hanteert als de BAZ. Dat wil zeggen een uitkering tot minimaal 55 jaar, met een maximaal eigen risico (of wachttijd) van 2 jaar en een verzekerd bedrag op minimumloonniveau (ca. €30.000 per jaar). Broodfondsen en schenkkringen vallen niet onder deze eerbiedige werking. Zie voor een uitgebreider antwoord de vraag ‘wat is het overgangsrecht?’